26.03.2009
tarih ve 27181 sayılı Resmi Gazetede “Ambulans ve Acil Bakım
Teknikerleri İle Acil Tıp Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına
Dair Tebliğ” yayınlandı.
26 Mart 2009 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 27181
TEBLİĞ
Sağlık Bakanlığından:
AMBULANS VE ACİL BAKIM TEKNİKERLERİ İLE ACİL TIP
TEKNİSYENLERİNİN ÇALIŞMA USUL VE
ESASLARINA DAİR TEBLİĞ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve Dayanak
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp
teknisyenlerinin ambulans ve acil sağlık hizmetleri istasyonlarında
çalıştırılmasına ilişkin usul ve esaslar ile görev, yetki ve
sorumluklarını düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ; ambulans ve acil sağlık hizmetleri sunan bütün kamu
kurum ve kuruluşları, özel hukuk tüzel kişileri ve gerçek kişiler ile
bu hizmetleri sunmakla yükümlü ambulans ve acil bakım teknikerleri ve acil tıp teknisyenlerini kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 11/5/2000 tarihli ve 24046 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliğinin değişik 28 inci
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
İKİNCİ BÖLÜM
Görev, Yetki ve Sorumluluklar
Ambulans ve acil bakım teknikerleri ile acil tıp teknisyenlerinin görev, yetki ve sorumlulukları
MADDE 4 – (1) Ambulans ve acil bakım teknikerleri (AABT)’nin acil tıbbi yardım ve
bakım ile sınırlı olmak kaydıyla tıbbi görev, yetki ve sorumlukları
şunlardır;
a)
Ambulans ve acil bakım teknikerleri (AABT) Ek-1’deki temel eğitim
programı, Ek-2’deki akış şemaları ve diğer zorunlu eğitim programlarına
uygun olarak;
1) İntravenöz girişim yapmak,
2) Hastaneye ulaşıncaya kadar, kabul edilen acil ilaçları ve sıvıları kullanmak,
3) Oksijen uygulaması yapmak,
4) Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak,
5) Kardiyo-pulmoner resüsitasyon ve defibrilasyon yapmak,
6) Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak,
7) Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak,
8) Monitörizasyon ve defibrilasyon uygulamak,
9) Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak,
10) Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak,
11) Acil doğum durumunda doğum eylemine yardımcı olmak,
ile yetkilidirler.
b)
AABT’ler bu yetkilerini sadece hastane öncesi alanda görev yapan
hekimsiz ambulanslar veya acil sağlık araçları ile görev yaparken
Ek-1’deki temel eğitim programını tamamladıktan sonra Ek-2’de sunulan
akış şemalarına göre uygulayabilirler. Bu yetkilerini, ambulans ve acil
sağlık araçları dışında, hekimin yazılı veya sözlü talimatı ve onayı
olmadan kullanamazlar.
(2)
Acil tıp teknisyenleri (ATT)’nin acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı
olmak kaydıyla tıbbi görev, yetki ve sorumlukları şunlardır;
a)
Acil tıp teknisyenleri, birlikte çalıştığı hekim ve/veya AABT’nin
talimatı ve onayı ile Ek-1’deki temel eğitim programı ve Ek-2’deki akış
şemalarına uygun olarak;
1) İntravenöz girişim yapmak,
2) Oksijen uygulaması yapmak,
3) Endotrakeal entübasyon uygulaması yapmak,
4) Uygun taşıma tekniklerini bilmek ve uygulamak,
5) Kırık, çıkık ve burkulmalarda stabilizasyonu sağlamak,
6) Yara kapatma ve basit kanama kontrolü yapmak,
7) Temel yaşam desteği protokollerini uygulamak,
8) Temel yaşam desteği uygulaması sırasında yarı otomatik ve tam otomatik eksternal defibrilatörleri kullanmak,
9) Travma stabilizasyonu yaparak hastanın nakle hazır hale gelmesini sağlamak,
ile yetkilidirler.
b)
ATT’ler bu yetkilerini sadece hastane öncesi alanda görev yapan hekimli
ve/veya AABT’li ambulanslar ve acil sağlık araçları, hekim veya AABT
bulunmayan nakil ambulansları ile görev yaparken, Ek-1’ deki temel
eğitim programını tamamladıktan sonra Ek-2’ de sunulan akış şemalarına
göre uygulayabilirler. Bu yetkilerini ambulans ve acil sağlık araçları
dışında, hekimin yazılı veya sözlü talimatı ve onayı olmadan
kullanamazlar.
Tıbbi danışma kuralları ve sorumluluklar
MADDE 5 – (1) Ambulans ve acil bakım teknikerleri ve acil tıp teknisyenleri
hekimsiz ambulans ve acil sağlık araçları ile görev yaparken Ek-2’ deki
akış şemalarına uygun olarak hastaya tıbbi müdahale yapar. Bu personel
Ek-2’ deki akış şemalarında (KKM) işareti ile gösterilen işlem
basamakları için komuta kontrol merkezine danışmak ve tıbbi danışman
olarak görevli hekim veya merkez tarafından yönlendirilen uzman hekimin
onayını almak zorundadır. Bu onayı verme veya ilgili uzman hekime
yönlendirme yetkisi tıbbi danışman olarak görevlendirilen hekime
aittir. Merkezde görevlendirilen tıbbi danışman, telefon veya telsiz
ile kendisine ulaşan AABT ve ATT’ nin verdiği bilgilere göre tıbbi
müdahale onayını bizzat verir veya ilgili uzman hekime yönlendirir veya
işleme onay vermez. Onay vermediği takdirde tıbbi danışman, AABT ve
ATT’nin yapacağı işlemi bildirmek zorundadır. Tıbbi danışman, hasta
veya yaralı hakkında kendisine verilen bilgiler, akış şemaları ve
ambulansın sağlık kuruluşuna uzaklığı gibi somut bilgi ve belgelere
göre bu kararı verir. Bu görüşmelerin ses kayıtlarının merkez
tarafından kaydedilmesi veya çalıştığı kurumda görevli personel ile
birlikte yazılı olarak kayıt altına alınması zorunludur. Tereddüte
düşülmesi durumunda tıbbi danışman tarafından hasta veya yaralının
vital bulguları ve değerlendirme bulgularının teknik imkanlar dahilinde
iletişim cihazları aracılığıyla merkeze veya uzman hekime gönderilmesi
istenir.
(2)
AABT ve ATT danışman hekime ulaşamadığı veya ulaşıp onay alamadığı
durumlarda, akış şemalarındaki tıbbi danışman onayı isteyen işlemleri
yapamaz. Bu durumda hastanın temel ve ileri yaşam desteği uygulamaları
ile stabilizasyonu sağlanarak gecikmeksizin uygun en yakın sağlık
kuruluşuna nakli sağlanır. Gerekiyorsa oksijen ve sıvı uygulamasına
başlanır; kardiyo pulmoner resusitasyon ve defibrilasyon uygulamaları
dışında akış şemalarındaki tıbbi danışman onayı istenen ilaçlar
kullanılmaz.
Acil ilaç kullanımı ve hekim desteği
MADDE 6 – (1) Ek-2’ de bulunan akış şemalarındaki tıbbi danışman onayı istenen
ilaçların kullanım basamakları tıbbi danışmanın onayı ile ancak
aşağıdaki durumlarda, AABT’ler tarafından uygulanabilir.
(2) Hastanın hayati tehlikesinin bulunması ve bununla birlikte;
a) Ulaşım süresinin uzaması,
b) Bölgesel ve çevresel zorunluluklar,
c) Ulaşım aracından ambulanstan kaynaklanan sorunlar,
d)
Çok sayıda hasta ve yaralının bulunduğu büyük kaza ve afetlerin olması,
hallerinde akış şemalarındaki acil ilaç kullanım basamakları uygulanır.
(3)
Kardiyo pulmoner resusitasyon ve defibrilasyon uygulaması esnasında
acil ilaç kullanım basamaklarının uygulanması aranmaz. Bu durumda, AABT
yaptığı değerlendirme ve hastanın muayenesi sonucunda gerekli gördüğü
takdirde sorumluluk tamamen kendisinde olmak üzere, gecikmeksizin tıbbi
danışmanın bilgisi ve onayı olmadan bu işlem basamağına başlar.
(4)
Kardiyo pulmoner resusitasyon ve defibrilasyon uygulaması gerektiren
durumların dışında, öncelikle hasta ve yaralının değerlendirilmesi ve
gerekiyorsa temel ve ileri yaşam desteği uygulamaları ile
stabilizasyonu sağlanarak gecikmeksizin uygun en yakın, sağlık
kuruluşuna nakli sağlanır. Gerekiyorsa oksijen ve sıvı uygulamasına
başlanır. Ancak Ek-2’ de bulunan akış şemalarındaki tıbbi danışman
onayı istenen ilaçlar kullanılmaz.
(5)
AABT, gerektiğinde olay yerine hekimli ambulans gönderilmesini tıbbi
danışman ve merkezden ister. Bu durumda tıbbi danışmanın da onayı ile
merkez, olay yerine en yakın hekimli ambulansı veya acil sağlık
araçları ile hekimi göndermek için gerekli talimatı uygular. Hastanın
bulunduğu yer veya uzaklık nedeniyle, gerekli ise kara ambulansları
dışında hava veya deniz ambulansları veya ulaşım araçları da bu işlem
için harekete geçirilir. Hekim hastaya ulaşana kadar AABT, akış
şemalarına uygun olarak gerekli acil tıbbi uygulamaları tıbbi
danışmandan da onay alarak yapmaya devam eder.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp Teknisyenlerinin
Mezuniyet Sonrası Eğitim Programları
Eğitim Programları
MADDE 7 – (1) AABT/ATT mezuniyet sonrası zorunlu eğitim programları, 40 saatlik
“Temel Eğitim” , 20 saatlik “Erişkin İleri Yaşam Desteği”, 32 saatlik
“Travma İleri Yaşam Desteği” , 28 saatlik “Çocuklarda İleri Yaşam
Desteği” ve 32 saatlik “Ambulans Kullanımı ve Bakımı Eğitim”
programlarından oluşur.
(2)
Temel Eğitim, Erişkin İleri Yaşam Desteği, Çocuk İleri Yaşam Desteği ve
Travma İleri Yaşam Desteği Eğitim Programlarına katılarak eğitimlerinde
85 ve üstünde not alarak başarılı olanlara verilecek olan sertifika 3
yıl süre ile geçerli olur. Mezuniyet sonrası eğitim programlarına
katılanlar, eğitiminin ders saatlerini tamamlayamadıkları takdirde
eğitimi tekrar etmek, sınavında başarısız oldukları takdirde en geç 6
ay içerisinde ilgili sınava tekrar katılmak zorundadır.
Zorunlu eğitim programları
MADDE 8 – (1) Ambulans ve acil bakım teknikerleri (AABT) ve acil tıp teknisyenleri (ATT) için mezuniyet sonrası zorunlu eğitim programları:
a) Ambulans Kullanımı ve Bakımı Eğitim Programı (AABT/ATT)
b) Temel Eğitim Programı (AABT/ATT)
c) Erişkin İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı (AABT)
d) Çocuk İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı (AABT)
e) Travma İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı (AABT)
(2)
AABT’lerin bu eğitim programlarının tamamına katılımları zorunludur.
ATT’ler için zorunlu eğitim programları ise Ambulans Kullanımı ve
Bakımı Eğitimi Programı ve Temel Eğitim Programlarıdır ve bu
programlara AABT’ler ile birlikte katılabilirler. AABT’ler, Temel
Eğitim Programı, Erişkin İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı, Çocuk
İleri Yaşam Desteği Eğitim Programı ve Travma İleri Yaşam Desteği
Eğitim Programlarını en geç üç yıl içinde tamamlamak ve sertifika almak
zorundadır.
(3) Bu eğitim programlarının konuları ve içeriği Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenir. (4) Temel Eğitim Programı Ek-1’deki konu başlıkları ile belirlenmiştir.
Eğitimlerin organizasyonu ve sertifikaların düzenlenmesi
MADDE 9 – (1) AABT/ ATT’ lerin mezuniyet sonrası zorunlu eğitimleri, bu Tebliğde
belirlenen program çerçevesinde Sağlık Bakanlığının belirleyeceği
eğitim müfredatı ile il sağlık müdürlüklerinin koordinasyon ve
sorumluluğunda, eğitim ve araştırma hastaneleri, üniversiteler, acil
sağlık hizmetleri bölge eğitim ve araştırma merkezleri ve ilgili
derneklerin katılımı ve işbirliği ile yapılır. Eğitimler sonunda teorik
ve uygulamalı iki ayrı sınav yapılır. Her kursta eğitmenler yanında bir
eğitim koordinatörü ve bir kurs yöneticisi bulunur. Acil hekimliği
sertifika programında eğitici olan hekimler ve zorunlu eğitim
programları kapsamında eğitici eğitimi alan sağlık personeli ve Sağlık
Bakanlığı tarafından bu programlar için eğitimciliği onaylanan
eğitimciler bu eğitimlerde görev alabilirler. Bölge koordinatör illeri
bu eğitimlere eğitimci desteği verebilir ve gerektiğinde eğitimlerin
yapılmasını organize eder. Zorunlu ve geliştirme eğitimlerinin
sertifikaları eğitimin düzenlendiği il sağlık müdürlükleri tarafından
Ek-3’teki sertifika örneğine göre düzenlenir. İllerde düzenlenecek
zorunlu eğitim programlarının ve geliştirme eğitim programlarının
yıllık planı ve kurs sonuç raporları düzenli olarak Sağlık Bakanlığına
bildirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Son Hükümler
Yürürlük
MADDE 10 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 11 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.
EKLER İÇİN TIKLAYIN
